درآمدهای مشاع تا غیرمشاع در بانک
درآمدهای مشاع تا غیرمشاع
بسیاری از افراد شیوه سنتی بانکداری را که در آن بخش اعظم درآمد بانکها از محل پرداخت تسهیلات به افراد (حقیقی و حقوقی) تحقق پیدا میکند، غیرقابل تغییر و انعطاف ميدانند و معتقدند وظیفه اصلی بانک به جمعآوری وجوه (منابع) و پرداخت آن در قالب تسهیلات خلاصه ميشود، اما سیستم کسب درآمد در بانکها در حال تغییر و دگرگونی است. به نحوی که سهم کسب درآمد از محل ارائه خدماتی مانند اعتبار اسنادی، خدمات ارزی، ضمانتنامههای بانکی، خدمات بانکداری الکترونیک اعم از صدور کارت، صورتحساب، انتقال وجه و... تحت عنوان غیرمشاع مورد توجه قرار گرفته است.
تعریف از درآمد در موسسات خدماتی: در موسسات خدماتی، وجوه حاصل از انجام خدمات قابل ارائه به مشتریان را که سبب افزایش دارایی و حقوق صاحبان سهام ميشود، درآمد مينامند. افزایش درآمد موجب ورود پول یا ایجاد مطالبات ناشی از ارائه خدمات ميشود. درآمد نقدی هنگامی کسب ميشود که همزمان با ارائه خدمات، بهای اولیه آن بهصورت نقدی از مشتری اخذ شود.
در حالتی دیگر ممکن است بهای خدمات ارائه شده در حین انجام آن دریافت نشود و به بعد موکول شود. به هرحال اهمیت ایجاد درآمد هنگامی بارزتر ميشود که به این نتیجه رسیدهایم که رشد و تحقق اهداف موسسات گوناگون به افزایش درآمد وابسته است. با توجه به توضیحات بالا و خدمات ارائه شده در موقعیت حال حاضر توسط بانکها، مکانیزم کسب درآمد بانکها را ميتوان در دو دسته کلی طبقهبندی نمود:
۱– درآمدهای مشاع ۲- درآمدهای غیر مشاع
درآمدهای مشاع: بخشی از درآمد بانک است که به واسطه مشارکت با افراد به دست ميآید. دریافت سپردههاي مدت دار از مشتریان، سرمایهگذاری سپردهها در کسبوکارهای مختلف و ارائه تسهیلات مدتدار به مشتریان سبب ایجاد درآمدی برای بانک ميشود که این درآمد ناشی از اختلاف نرخ سود سپردهها و تسهیلات اعطایی و همچنین سود حاصل از سرمایهگذاریها است. در سالهای قبل به دلیل وجود تفاوت زیاد بین نرخ سود دریافتی با سود پرداختی بانکها و رغبت آنها به جذب منابع بلندمدت، سپس پرداخت منابع جذب شده در قالب تسهیلاتی که ميتوانست تا حداکثر 24 درصد سود نصیب بانک کند، بر عزم بانکها برای کسب درآمد از این محل ميافزود، اما در حال حاضر و با توجه به سیاستهای جدید دولت مبنی بر کاهش نرخ سود تسهیلات بانکی این سوال مطرح ميشود: آیا بانکداران به دنبال سیاست پیشین یعنی بهدست آوردن حداکثر درآمد از محل مابهالتفاوت نرخ سود هستند؟ با کمی دقت در ميیابیم که جهتگیری بانکها تغییر یافته و شاید دسترسی به منابع بلندمدت (گرانقیمت) از اهداف اصلی آنها محسوب نشده و جذب هر چه بیشتر منابع ارزان قیمت در دستور کار قرار گرفته است. سوال دیگری که ذهن بانکداران را به خود مشغول داشته است این است: چه راهی برای افزایش روند سودآوری بانکها وجود دارد ؟ پاسخ به این سوال در کسب درآمد نقدی (کارمزد) از محل ارائه خدمات نوین بانکداری مستتر است (درآمدهای غیرمشاع)
درآمدهای غیرمشاع: دستهای دیگر از درآمدهای بانک است که به واسطه دریافت کارمزد خدمات ارائه شده و ارائه مشاورههاي مالی و سرمایهگذاری حاصل میشود. از جمله این درآمدها:
۱- خدمات اعتبار اسنادی
2– خدمات ضمانتنامه بانکی
3-خدمات بانکداری الکترونیک
4-خدمات ارزی
5-کارمزد نگهداری اسناد و اوراق بهادار مشتریان
6- صدور انواع چکها و...
اهمیت این درآمد (غیرمشاع) را باید در تفاوت آن با درآمدهای مشاع جستوجو نمود و این تفاوت را اینگونه ميتوان بیان نمود که اگر در کسب درآمدهای مشاع که ناشی از اختلاف نرخ سود سپردهها و تسهیلات اعطایی و همچنین سود حاصل از سرمایهگذاریها است و با توجه به بهای تمام شده پول که از دو آیتم اصلی: 1- هزینههای تخصیص منابع (بهرهای) 2- هزینههاي غیرپولی (شامل هزینههاي اداری، پرسنلی و هزینه مطالبات) تشکیل شده است. در نتیجه با معوق شدن تسهیلاتی که بانکها درآمد خود را مخصوصا در سالهای قبل بر سود کسب شده از آنها متمرکز نمودهاند نهتنها آن هزینهها پوشش لازم پیدا نمیکند بلکه هزینههاي دیگر تحمیل شده ناشی از این معوقات را که در حال حاضر به عنوان بیماری سیستم بانکی محسوب ميگردد، تحمیل بانکها مينماید و از ارزش آن درآمد (مشاع) کاسته شده و اهمیت آن را کمرنگتر مينماید، اما در مقابل درآمدهای غیرمشاع به عنوان یک درآمد نقدی تاثیر بیشتری در سودآوری بانکها از خود نشان ميدهد که باعث شده بانکها با پی بردن به اهمیت این درآمد (غیرمشاع) با تبلیغات خدمات متنوع خود رقابت خود را در کسب سهم بیشتر از این نوع درآمد در بازار را شروع نمایند و با نگاهی کوتاه به صورتهای مالی ارائه شده بانکها که نشان دهنده افزایش درآمدهای غیرمشاع هر سال نسبت به سال قبل آنها بوده حاکی از تلاش بانکها در بهدست آوردن این نوع درآمد ميباشد. بنابراین برای ایجاد شرایط درآمدزای مطلوب در بانکداری امروز این نوع درآمد (غیرمشاع) را باید با برنامهریزی صحیح و بلندمدت در بانکها بیش از پیش ایجاد و تقویت نمود.
مصطفی اسماعیلنیا - سایت bina.ir
taherdanak طاهردناک