نسبت کفایت سرمایه (CAR یا Capital Adequacy Ratio) :

 ﺣﺎﺻﻞ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ پایه ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻉ ﺩﺍﺭﺍیی‌های ﻣﻮﺯﻭﻥ ﺷﺪﻩ ﺑﻪ ﺿﺮﺍﻳﺐ ریسک ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺩﺭﺻﺪ است.

این نسبت اولین بار در سال ۱۹۸۸ توسط کمیته بال به بانک‌های دنیا معرفی گردید. کمیته بال در آن سال مجموعه‌ای از شروط حداقل سرمایه را به بانک‌ها پیشنهاد کرد که بعدها به «پیمان بال» معروف شد.

نسبت کفایت سرمایه یکی از نسبت‌های سنجش سلامت عملکرد و ثبات مالی مؤسسه مالی و بانک‌ها است. بانک‌ها باید سرمایه کافی برای پوشش دادن ریسک ناشی از فعالیت‌های خود را داشته و مراقب باشند که آسیب‌های وارده به سپرده‌گذاران منتقل نشود. بدین‌لحاظ باید از حداقل میزان سرمایه مطلوب برای پوشش ریسک‌های عملیاتی خود برخوردار باشند که تقریباً ۱۲٪ دارایی‌های موزون‌شده به ریسک (ریسک هر دارایی با توجه به ماهیت آن دارایی و میزان ریسک مرتبط با آن) می‌باشد.

برای مثال ریسک حساب صندوق (وجه نقد) و مانده حساب‌های بانک نزد بانک‌های مرکزی هر کشور برابر با صفر است ولی ریسک تسهیلات اعطایی به اشخاص حقیقی و حقوقی خصوصی معادل ۱۰۰٪ می‌باشد. براساس قوانین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، حداقل نسبت کفایت سرمایه مطلوب برای بانک‌های ایرانی معادل ۸٪ است،  و بانک مرکزی می‌تواند در مواردی که استانداردهای بین المللی یا ضرورت حفظ سلامت بانک‌ها و موسسات اعتباری اقتضا کند حدود بالاتری را برای تمام یا برخی از بانک‌ها و موسسات اعتباری تعیین کند.

در نسبت کفایت سرمایه اگر به فرمول دقت کنید در می یابید سرمایه بانکها همیشه باید 8% مانده تعدیلی دارائیها را ( دارائیهای موزون شده به ریسک ) پوشش دهد

بانکها دارائیهای خود را از چه محلی تحصیل می نمایند ؟ جواب یا از محل سرمایه یا از محل دیون خود که همان منابع ( بدهی به بانک مرکزی ، بدهی به بانکها وموسسات اعتباری ، سپرده های دیداری ، سپرده های قرض الحسنه پس انداز ومشابه ، سپرده های سرمایه گذاری مدت دار، سایر سپرده ها ، ذخایر وسایر بدهی ها ، بدهی بانک بابت اعتبارات اسنادی وبروات ارزی ) می باشد .

  بنابراین نسبت کفایت سرمایه اهرم محکمی می باشد و دیگر اینطور نیست که بانکی که مثلاً 1000 واحد سرمایه دارد از جذب منابع مشخصی به بالاتر منع گردد ، چون با رعایت نسبت کفایت سرمایه به نوعی، بانکی که منابع زیادی جذب نماید و مثلاً بسیار بیش از سرمایه اش باشد در اینصورت اگر آنها را به مصرف تسهیلات برساند یعنی به  دارائی تبدیل کند. سریعاً مخرج نسبت کفایت سرمایه افزایش یافته و نسبت کفایت سرمایه کاهش می یابد و مورد ایراد بانک مرکزی قرار خواهد گرفت .

فرمول کفایت سرمایه =>  حقوق صاحبان سهام (سرمایه پایه )صورت کسر / مجموع دارائی های ریسک پذیر=مساوی  یا کوچکتر از 8%

 موجودی نقد + سرمایه گذاریها + موجودی انبار + پیش پرداختها + دارائی های ثابت + حسابهای دریافتنی + سایر دارائی ها  = مبلغ ریسک پذیری غیر تسهیلاتی

 سرمایه + بدهی ها (دیون بانکها یا همان منابع ) = دارائی ها

Taherdanak